Βιβλιοθήκες – έρμαια των καπιταλιστών

Η βιβλιοθήκη της μικρής πόλης απ’όπου κατάγομαι και στην οποία επέστρεψα αναγκαστικά είναι σε οικτρή κατάσταση. Χωροταξικά έχει όλα τα φόντα για να γίνει ένας πυρήνας ανάγνωσης, μάθησης και πολιτισμού στην πόλη. Χώρος δηλαδή δεν της λείπει. Όπως δεν της λείπει και κοινό, η έλλειψη του οποίου αποτελεί συνήθη καραμέλα για τη δικαιολόγηση της εγκατάλειψης των πολιτιστικών δομών από το κράτος και τα παρακλάδια του («ο κόσμος δε διαβάζει», «αυτό δε πουλάει» κλπ).

Της λείπουν όμως τα βιβλία. Συνηθισμένη στις ακαδημαικές και μη, βιβλιοθήκες μιας μεγαλύτερης πόλης σοκαρίστηκα όταν την επισκέφθηκα μετά από χρόνια για να δανειστώ μερικά βιβλία και να κάνω τις ακόλουθες διαπιστώσεις: 1. Η συλλογή ελληνικής λογοτεχνίας είναι μάλλον πενιχρή καθώς λείπουν ακόμα και πασίγνωστα βιβλία πασίγνωστων συγγραφέων (όπως ο Καζαντζάκης για παράδειγμα). 2. Το παράρτημα της ξένης λογοτεχνίας είναι ακόμα πιο πενιχρό αφού όλα κι όλα χωράνε σε 1-2 βιβλιοθήκες σαν κι αυτές των παιδικών δωματίων και τα περισσότερα αποτελούν τζαμπατζίδικες εκδόσεις από εφημερίδες και δωρέες πολιτών που γράφουν και το όνομά τους μέσα για να τους θυμόμαστε, ευλογημένοι να ναι. Ένα τέτοιο ήταν κι εκείνος ο 1ος τόμος ενός έργου του Thomas Hardy που δανείστηκα αγνοώντας πως η βιβλιοθήκη δεν έχει τον 2ο, κι έτσι έμεινα με την απορία για το τί γίνεται παρακάτω. Αλλά δε πειράζει, μπορεί να απουσιάζουν εγκληματικά σημαντικότατοι συγγραφείς και να λείπουν τόμοι, αλλά υπάρχουν τρία ολόκληρα αντίτυπα του βιβλίου «Το νησί», ίσως να είναι και τα μόνα που αγόρασε ο Δήμος με τα δικά του λεφτά, άλλωστε κάπως πρέπει να ικανοποιηθεί και το τηλεοπτικό κοινό. 3. Μεγάλη έλλειψη υπάρχει και στα επιστημονικά βιβλία τα οποία είναι ατάκτως ερριμένα από δω κι από κεί, ανακατεμένα με άλλα είδη, πολλές φορές στοιβαγμένα και σε τραπέζια. 4. Πλήρης έλλειψη κάποιου καταλόγου διαθέσιμου στο κοινό για αναζήτηση των βιβλίων που το ενδιαφέρουν, είτε παραδοσιακού (τα γνωστά συρτάρια με τα καρτελάκια) είτε ψηφιακού. 5. Δεν προβλέπεται χώρος για να φέρεις το laptop σου και συνδεθείς σε τοπικό ασύρματο δίκτυο, κάτι που αποτελεί απαραίτητο στοιχείο μιας βιβλιοθήκης εδώ και χρόνια.

Από όλα τα παραπάνω συμπεραίνουμε οτι δεν υπάρχει ούτε ειδικευμένο προσωπικό ούτε έχει γίνει κάποια ειδική βιβλιοθηκονομική μελέτη του χώρου.

Τί καλά όμως, που υπάρχει και το Ίδρυμα Νιάρχου το οποίο αποφάσισε να ανανεώσει κάποιες βιβλιοθήκες της χώρας, μέσω της Μ.Κ.Ο του, «Future Library» και να εγκαταστήσει σ’αυτές, λέει, Media Labs με στούντιο ηχογραφήσεων, βιντεοσκόπησης (γιατί;;), και γενικότερα νέων τεχνολογιών όπου θα μπορούν οι νέοι, λέει, 18-34 (γιατί ως γνωστόν μόνο αυτοί πάνε βιβλιοθήκη), μεταξύ αυτών και οι άνεργοι, λέει, να διασκεδάσουν με όλες αυτές τις νέες φανφαροτεχνολογίες, μιας και εντάξει, γενικά μας λείπει η τεχνολογία από τη ζωή μας και τα βίντεο και όλα αυτά και δεν είναι όλοι μ” ένα smartphone στο χέρι. Άλλωστε το ίδρυμα Νιάρχου νοιάζεται για τους άνεργους, τον αριθμό των οποίων έχουμε σκοπό να διατηρήσουμε και να διογκώσουμε άμα λάχει, γι αυτό και θα μετατρέψει, λέει, τις βιβλιοθήκες μας από βαρετούς (δικό μου αυτό) χώρους συγκέντρωσης βιβλίων σε κοιτίδες που θα διοχετεύσουν το «μικρόβιο του πειραματισμού και της επιχειρηματικότητας στο DNA των βιβλιοθηκών» έτσι ώστε να διασκεδάζουν και να μαθαίνουν και επιχειρηματικότητα. Τώρα αν εγώ πω να μας λείπουν τέτοια μικρόβια θα είμαι κακεντρεχής και δεν θα θέλω την πολυπόθητη ανάπτυξη, προφανώς. Άλλωστε είναι γνωστό πως οι βιβλιοθήκες γι αυτό υπάρχουν, για να μας κάνουν καλούς επιχειρηματίες και υπαλλήλους και να μας διδάσκουν την προσαρμογή και την επιβίωση στον κόσμο του κεφαλαίου και της αγοράς.(εδώ το καλογυαλισμένο σχετικό κείμενο από επιχειρηματικό -τί άλλο- πόρταλ κι εδώ & εδώ ενημέρωση από το Ριζοσπάστη).

Ένας ανυποψίαστος και θετικός άνθρωπος (κι όχι ένας κατσούφης και ξινισμένος σαν εμένα) θα σκεφτεί «Πού το κακό; Ψηφιοποίηση δεν ήθελες;» Ναι, ήθελα και θέλω ψηφιοποίηση των αντικειμένων της βιβλιοθήκης για τη διευκόλυνση της λειτουργίας της και την εξυπηρέτησή μου ως χρήστη αλλά όχι ηλίθιες ψευτοδιασκεδαστικές τεχνολογίες-στάχτη στα μάτια στη θέση των βιβλίων για να εξυπηρετηθεί η Google ( η οποία συμμετέχει στο έργο, με το αζημίωτο φαντάζομαι) και τα υπόλοιπα γεράκια που ξερογλείφονται με μία ακόμα ευκαιρία που τους δίνεται για κέρδος, όπως συμπεραίνουμε από το κείμενο του επιχειρηματικού site και τις συχνές αναφορές του στη μελλοντική ανάμιξη του ιδιωτικού τομέα στις βιβλιοθήκες.

Αυτό που χρειάζονται οι βιβλιοθήκες είναι έναν αξιοπρεπή χώρο ανάγνωσης, επαρκές και ειδικευμένο προσωπικό, μα κυρίως ΒΙΒΛΙΑ. Όχι, δε θέλω χώρους στο θελκτικό και ευχάριστο πρότυπο των γραφείων του τεχνολογικού «κολοσσού» (ενν. τη Google),  που για να φτιαχτούν θα βάλουμε σε κουτιά στο υπόγειο και τα τελευταία βιβλία που απέμειναν. Χέστηκα για τη Google. Θέλω απλώς να μπορώ να βρω όσο περισσότερα βιβλία γίνεται και το ίδιο να συμβαίνει με τα μικρά παιδιά. Το δεκάχρονο δε πρόκειται να αγαπήσει τα βιβλία και τη μάθηση με το να του βάφεις τη μούρη με μπογιές το καλοκαίρι για να το παίξεις καλός και «παιδαγωγικός». Θα μάθει να διαβάζει αν του εξηγήσεις γιατί είναι ωραίο να διαβάζεις και αν βρίσκει ό,τι πρέπει να βρεί στον κατάλληλο χώρο.

Δε μου αρέσει να κινδυνολογώ αλλά μου φαίνεται πως και αυτή η κίνηση εντάσσεται σε ένα γενικότερο πλαίσιο του τύπου  «επενδύσεις + περικοπές + αμορφωσιά=bingo» το οποίο υλοποιείται και με το κλείσιμο σχολείων και την εγκατάλειψη του όποιου πολιτισμού και παιδείας μας είχε απομείνει και της παράδοσής τους στον ιδιωτικό τομέα. Στο διά ταύτα τώρα, νομίζω πως σε μια βιβλιοθήκη υπό τη στενή εποπτεία του ιδιωτικού τομέα δε χωράνε βιβλία σημαντικά που σε πάνε ένα βήμα πιο πέρα και τίποτα που αμφισβητεί το οικονομικό σύστημα που τρέφει τον τομέα αυτό. Και αν δε χωράνε τέτοια βιβλία και ιδέες εκεί, τότε αντιλαμβανόμαστε τί ετοιμάζεται. Μένει να το δούμε.

About these ads

3 thoughts on “Βιβλιοθήκες – έρμαια των καπιταλιστών

  1. Παράθεμα: Βιβλιο&theta...

  2. Φυσικά δεν είναι όλες οι δημοτικές έτσι όπως αναφέρεις, ας μην τις αδικούμε. Το πρόβλημα όμως είναι ότι ίσως κάποιες από αυτές που θεωρούνται ανανεωμένες και πρωτοπόρες, έχουν την εικόνα που περιγράφεις!

    • Ευχαριστώ για το σχόλιο. Σίγουρα δεν είναι αυτή η κατάσταση όλων των δημοτικών βιβλιοθηκών, έπιασα απλώς τη δική μου, κοντινότερη περίπτωση. Το κείμενο το έγραψα από αγάπη για τις βιβλιοθήκες και, νιώθωντας οτι η επιχειρούμενη ανανέωση «αλληθωρίζει» προς στόχους άσχετους με τα ζητούμενα μιας βιβλιοθήκης (το ποιά είναι αυτά είναι μεγάλη συζήτηση βέβαια).

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

WordPress.com Logo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Log Out / Αλλαγή )

Twitter picture

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Log Out / Αλλαγή )

Facebook photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Log Out / Αλλαγή )

Google+ photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Log Out / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s